:: alternativ`a

Dünən axşam TV "Şouşenkdən qaçış" filmini göstərirdi.

İlk dəfə bu filmə "eradən əvvəl" deyə biləcək qədər uzuuun zaman öncə baxmışdım.

Filmə baxdıqdan sonra çox böyük təsir altına düşmüşdüm.

Tim Robbins-in əlimə keçən bütün filmlərini izlədim sonra. Nə isə. Mövzum əslində bu deyil.

Filmdə Düfreynin Red-ə ümid haqqında dediklərini xatırlayırsız?

Tam dəqiq heç mənim də yadıma deyil, amma məğz budur ki:

"Ümid etməkdən qorxmaq lazım deyil!

Ümid insana güc, sabaha inam verir.

Ümidini-İnamını itirməməlisən!"

Red isə deyir ki, "Lələ, burada ümid öldürücü silah kimidi. İnsanı içdən yeyir."

Sonda Düfreyn, tfu, Ümid qalib gəlir.

Bu dəfə diqqətimi çəkən detal: Düfreynin öz kamerasında asdığı Eynşteynin şəkli oldu.

Dilini çıxararaq bütün dünyayla məzələnən Eynşteyn.

Düfreyn bu şəkli elə-belə asmamışdı qapısının üstündən.

Bununla həbsxanadakı rejimə, qaydalara dil çıxarmışdı.

Bir də xoşuma gələn fikrim bu oldu:

"Düfreyni türməyə "qadın" salmışdı. Elə türmədən çıxaran da "qadın" oldu"

Filmin 99 faizində qadın aktrisa yoxdu. Bu cür filmlərə tək-tək rast gəlmək olar indiki zamanda.

[Usta]

Bəzən təkliyə Bəzən hamınıza, Bəzən sözlərə Bəzən getməyinizə ehtiyacım var. Bəzən rədd olmaq, Sizi özümdən xilas etmək, Bəzən sizin dalınızdan Təpik vurmaq Istəyi var içimdə. Etiraf etməliyəm- Bəzən bəzilərinizin Üzünü tüpürməyim də gəlir, Öldürməyim də. Yox, sizin günahınız yoxdur, ey ali zatlar. Sadəcə mən əsəbiyəm o an. Bəzən insan olduğuma hirslənirəm Bəzən isə ümumiyyətlə olduğuma əsəbləşirəm. Bəzən kitablardan, bəzən kitabxanalara qaçıram. Budur, Siz də ordasınız. Ya kitabda, ya kitabxanada. Ya dayanacaqda, ya avtobusda. Marsda da, toyda da, yasda da, basabasda da. Hər yerdə siz varsınız. Məni izləyirsiz. Niyə? Kimin sifarişilə? Rəngarəngdi dünya. Qırmızılar, Mavilər, Yaşıllar, Çəhrayılar, Qaralar, Sarılar, Ağlar, Ağ-qaralar… Və siz. Bütün rənglərdə siz varsınız. Axı necə bacarırsız bunu??? Məni bezdirdiniz. Gözlərinizi çəkmirsiniz hərflərimdən. Oxumayın məni. Bitəcəm sizin üzünüzdən erkən. Gizlədirəm sonumu! [Usta]

İçinizi aşsüzəndən keçirmək istəyi olub sizdə?

Boşaltmaq hər şeyi aşsüzənə… Qoy, saf olanlar keçsin deşiklərdən, çirkinliklər qalsın aşsüzəndə.

Yox? Ya da qusmaq içindəki pislikləri ağ kağıza və oturub baxmaq alınan mənzərəyə.

Qapıları bağlamaq və pişiklə qucaqlaşıb yatmaq peçin qırağında.

Pişik canına çəksin bütün irgəncliklərini. Sonra pişiyi də qovasan küçəyə.

Vaxtım yoxdu yaxşılıq yaratmağa.

Vinni Puxa baxdım o gün. Necə də darıxmışammışam cizgi filmlərinin bir az saf, bir az axmaq qəhrəmanları üçün.

"Gecikməyə də gecikmişəm"-bu Vinninin sözüdü. Bir də "Mən oxumağı bacarıram, sadəcə görə bilmirəm"

Sadə və dahiyanə sözlərdi.

Siz Vinnini sevirsiz?

Görəsən, Vinni depressiya, inflyasiya, manipulyasiya, evakuasiya haqda xəbərdardı?

Sizin içinizdən küləyə qarşı tüpürmək və sonra öz tüpürcəyinizdən gizlənmək istəyi olub?

Sizin ümumiyyətlə qəribə nə istəyiniz olub ki?

Ətrafınızdakı pisliklərə necə baxırsız? Siz də onlardan birisiz yoxsa? 

Afərin, mən sizinlə qürur duyuram. Əslində mən yaxşı adamam, sadəcə ətrafımdakılar məndən daha yaxşıdı deyə pis görsənirəm.

[Usta]

Bu gün onun günüdü.

Bütün Amerikanı (oxu: dünyanı) dəyişiklik, ümid və s. bu kimi zadlarla aldada bildi. Amma məni aldada bilməzsən, Qara.

Görək, bunun axırı necə olacaq? Amerikanın gələcəyi qaranlıqdı mənimçün

[Usta]

"Xəstə" sakitcə otağa daxil olur, əyləşir və tələsmədən həkim ilə söhbətə başlayır:
-Düşünmüsən ki, niyə külək kobudcasına məzələnir ağacların incə budaqları ilə? Bəlkə, oynayır onlarla, sevir, gizlədir qəlbinin qaranlıq künclərində. Deməli,o yazıqdır, o acizdir sevginin qarşlsında, onu qınamayın.
Üstündə min bir səs-küylü hadisələr baş verən asfalt. Qoy qulağını üzərinə, nəfəsini saxla. Eşidirsən? Qışqırır torpaq altdan : "boğuluram, xilas edin!"
Yönləndir gözlərini o ucsuz bucaqsız səmalara. Hə, yağış yağır, sevirsən yağışı, sevinirsən, gülümsəyirsən. Amma dayan! Heç düşünmüsən ki, mələklər axmaqlıqlarımızla mübarizədən bezib, qalxıb göylərə, tüpürürlər üstümüzə?
Dəniz…Mavi dəniz…Gözəl çırpınır… Dalğaları qışqırır, duyğuları yerə göyə sığmır. Hələ o səs… O, sahilnən bir birini sevir sanki. O sənidə sevir sanki. Bəlkə bağırır qulaqlara batmayan səslə, əlləri(dalğaları) ilə itəliyir, çırpır özünü qayalara "əl çəkin mənnən, yığışdırın gəmilərinizi, bəsdir çapdız məni, bəsdir sorduz qanımı(neft).
Zəlzələ, dəhşətli zəlzələ. Niyə olur bu hadisə? Ata ve oğul misalı götürək. "Ata oğlunu çox istiyir. Balaca oğul səhv hərəkətlər edəndə, atası onu bağışlaya bilir. Amma bəzən onun səbr kasası dolur. Və hərdən bərk şillə vurur oğluna." Buda bizə şillədir, özümüzə gələk deyə.
Çaylar. Onlar həmişə qaçırlar və ümidləri var. Niyə? Çünki mundarlıqları, yalanları, xəyanətləri, ikiüzlüləri, paxıllıqları və s. görüb baş alıb qaçırlar. Və heç vaxt dayanmırlar, elə bil "təmiz" yer axtarırlar, məhs buna görə də ümidləri var.
İnsanlar çox sırtıqdılar. Doktor, bilirsiz niyə? Günəş batdı, hava qaraldı, insanlar elektrik cihazlar kəşv etdi. Göl quruyur, süni kanallar yaradılır
ağaclar boy atır, insanlar onları məhv edir. Ağaclar havanı təmizliyir, insanların mənasız fabrik və zavodları kirləyir. İnsanlar vəfat edir, o birisilər klon yaratmaq həvəsinə düşürlər.
Doktor, insanlar çox ağılsızdılar. Bilirsiz niyə? Çünki bir birini başa düşməmək üçün, cür bə cür dillərə müraciət edirlər. İllərin zəhmətini iki saniyədə cırıla bilən kağıza satırlar. Rüşvət verirlər ki, bilik almasınlar. Özlərini sığortalıyırlar. Sonda onlara qalan qəbir pulu olur. Təhsil alır, sonda parkda yatan sərxoşa dönür. İntihara qalxışır. "ay aman yaşaya bilmir onsuz, ürəyi dözmür" Yox, sadəcə güya elə cəsarətlidir ki, ozünü özünə göstərir. Yaşamaq ölümə doğru addımlardır. Bir çoxunun arzusu rahat yaşamaqdır. Bəlkə deyək rahat ölmək muradı ilə yaşayırlar.
Fikir vermisiz, artıq yalana ehtiyac olmayan bir yerdə istifadə olunur. Bilirsiz niyə? Çünki qanları zəhərlənib. Onlar yalanın əsirləridilər.
Eşitmisiz ildırım çaxanda? O, dəhşətli səs. Düşünmüsüz ki, bu şeytanın əzəmətli gülüşüdür. Nİyə? Hərdən, o, qələbələrini qeyd edəndə özünü saxlaya bilmir.Bir dəqiqə , doktor, siz heç düşünmüsüz ki, axı niyə və nə üçün yaşayırsız?

Doktorun üzündə mənasız bir mimika yaranır və o üz-gözünü turşudaraq söyləyir:
-Ehh xəstə. Bütün bu söylədiklərindən elə qənaətə gəldim ki, hələdə sağalmamısan…Heyif… Uşaqlar gəlin, aparın onu öz otağına… Bəs sənin son sözün?
Beş saniyə sükutdan sonra, "xəstə" söyləyir :

- Biz heç vaxt yaşamamışıq, biz sadəcə yaşamağa ümid edirik!

[НИЛ’ЭЙН]

Onsuzdan hər şeydən qopduğum, aralandığım anda, məni məndən aralayan insanlar var.
İçimi özümdən qoparanlar. Tək olmaq istəyirəm. Nə sizin dostluğunuza, nə sevginizə, nə hörmətinizə, nə pulunuza ehtiyacım var! Rahat buraxın məni!..
Nifrət edirəm hamınıza.. Özümə də..

az-ya